https://jbiocontrol.ut.ac.ir/ کنترل بیولوژیک آفات و بیماری های گیاهی fa daily 1 Tue, 21 Mar 2023 00:00:00 +0330 Tue, 21 Mar 2023 00:00:00 +0330 https://jbiocontrol.ut.ac.ir/article_97483.html پوسیدگی ریشه و ساقه خیارگلخانه‌ای در اثر قارچFusarium oxysporum f. sp. radicis-cucumerinum هرساله خسارت فراوانی به خیارگلخانه‌ای وارد می‌کند. در این تحقیق از سویه (BmL) Bacillus mycoides LUTUUS-AF1 از شرکت لوتوس در مقایسه با قارچ‌کش بیولوژیک داخلی پارس‌باسیل (BvP) مبتنی بر باکتری Bacillus velezensis  و یک قارچ‌کش بیولوژیک وارداتی (SAS) مبتنی بر باکتری Bacillus velezensis (BvB) برای مقایسه بررسی توانایی آنتاگونیستی آن در شرایط آزمایشگاهی و گلخانه‌ای استفاده گردید.  نتایج نشان داد که از بین سه نمونه مورد مطالعه، در شرایط آزمایشگاهی سویه BmL با 48 درصد بازدارندگی در مقایسه با BvB و BvP به ترتیب با 30 و 29 درصد بیشترین بازدارندگی را علیه قارچ فوزاریوم ایجاد نمود. در شرایط گلخانه با مرگ و میر 70 درصد بوته‌ها در تیمار شاهد سویه BmL با دو غلظت 3/0 و 5/0 درصد و با سه بار تکرار کاربرد دارای بهترین عملکرد بود و در دوره 50  روزه وقوع BvB  با غلظت 5/0 درصد و سه بار تکرار کاربرد نتیجه تقریبا مشابهی داشتBvPبا توجه به قدرت بالای بازدارندگی BmL و کنترل موثر قارچ فوزاریوم در شرایط آزمایشگاهی و گلخانه‌ای، تولید داخل و در دسترس بودن آن با قیمت مناسب‌تر، غلظت 3/0 تا 5/0 درصد و سه بار تکرار آن توصیه می‌گردد. در مجموع با توجه به اثر بازدارندگی خوب B. mycoides در شرایط آزمایشگاهی و گلخانه‌ای، تحقیقات برای تولید و تجاری‌سازی این باکتری توصیه می‌شود. https://jbiocontrol.ut.ac.ir/article_97644.html هدف از این تحقیق، تولید آزمایشگاهی دو سویة کارآمد و بومی، Metarhizium anisopliae var. acridum  و Beauveria bassiana Z1  ، با استفاده از روش تخمیر دو مرحله­ای با­کاربرد بسترهای جامد (گندم، برنج پخته، جو، سورگوم و سبوس گندم) به­دنبال بستر مایع (آب پنیر) در دمای 25 درجه سلسیوس بود. حداکثر کنیدی‌های غوطه‌ور به­طور معنی‌دار در 50 میلی‌لیتر آب پنیر در مقایسه با محیط کشت مایع دکستروز آگار تولید­ شد. سپس، بسترهای جامد توسط کنیدی‌های غوطه­­ور بدست­آمده از آب پنیر تلقیح­شدند. پس از 14 روز، یک گرم از هر بستر جامد در 100 میلی­لیتر توئین غوطه­ور ­شد. بیشترین میانگین تعداد کنیدی‌های M. anisopliae در یک میلی‌لیتر از بستر برنج (105×42/2±107×08/1) و سبوس گندم (105×86/1±107×06/1) بدون تفاوت معنی‌دار به­دست­آمد. درصد زنده‌مانی برای تمامی بسترهای جامد به­استثنای سورگوم (90/98 درصد) 100 درصد بود. بیشترین تعداد کنیدی تولید‌شده توسط قارچ B. bassiana روی بستر سبوس گندم مشاهد‌ه ­شد (105×09/1±106×14/5 کنیدی در میلی‌لیتر). کار با گندم که 104×71/3±106×30/4 کنیدی در میلی‌لیتر تولید ‌کرد، بسیار آسان‌تر از سبوس گندم بود. در بستر جو کمترین درصد زنده­مانی (20/39 درصد) مشاهده ­شد. تعداد کنیدی‌ها در یک گرم از قارچ M. anisopliae حاصل از الک‌کردن بستر برنج و قارچ B. bassiana حاصل الک‌کردن بستر گندم، به ترتیب 1010 × 85/2 و 1010× 09/3 کنیدی بود. نتایج نشان‌داد که روش دو مرحله‌ای با استفاده از آب پنیر با غلظت استفاده‌شده، در مورد هر دو جدایه موفقیت‌آمیز بود و میزان مناسبی از کنیدی هر دو جدایه را در مرحلة تخمیر جامد تولید­ کرد. https://jbiocontrol.ut.ac.ir/article_97646.html نیشکر یک محصول مهم تجاری برای تولید شکر در جهان است. گیاهی چندساله از خانواده غلات که به دلیل طولانی بودن دوره کشت در معرض ابتلا به آفات و بیماری‌های مختلف است که بر تولید آن اثر می‌گذارد. بیماری پوکابونگ ناشی از گونه‌های قارچ فوزاریوم، یکی از بیماری‌های مهم و در حال توسعه نیشکر در سراسر جهان است. در این تحقیق بیماری‌زایی گونه‌های فوزاریوم مرتبط با این بیماریF. verticillioides ، F. proliferatum، F. sacchari، F. andiyazi، F. acutatum در نیشکر، با دو روش آزمون بیماری‌زایی ساقه‌های بریده در شرایط آزمایشگاهی و آزمون بیماری‌زایی در شرایط گلخانه انجام شد. برای محاسبه شدت بیماری در گونه‌های مختلف، طول ناحیه زخم روی ساقه اندازه گیری شد . نتایج نشان داد که شدت بیماری‌زایی در سه گونه F.verticillioides ، F. proliferatum و F. sacchari. بیشتر از سایر گونه‌ها بود. در بخش دیگر از خاصیت آنتاگونیستی قارچ اندوفیت Trichoderma afroharzianum جدا شده از گیاهان سالم نیشکر برا‌ی کنترل زیستی این بیماری در شرایط گلخانه استفاده شد. میزان اثر بخشی عامل بیوکنترل با سنجش شاخص فوزاریومی، طول ناحیه زخم و فاکتورهای رشدی گیاه بود که به طور غیرمستقیم در کاهش خسارت بیماری نقش دارند. نتایج نشان داد که تمام تیمار‌های اعمال شده با قارچ اندوفیت نسبت به شاهد درکاهش بیماری و افزایش فاکتورهای رشدی گیاه موفقیت‌آمیز بوده است. https://jbiocontrol.ut.ac.ir/article_97663.html تنش شوری یکی از تنش­های غیرزیستی مهم نه تنها اثر منفی بر رشد و عملکرد گیاهان دارد، بلکه رفتار و زنده­مانی بیمارگرهای خاکزاد مانند Fusarium oxysporum f. sp. lycopersici (FOL)  را تحت­تاثیر قرار می‌دهد. بنابراین، تنش شوری می­تواند به عنوان فاکتوری مهم در افزایش شدت بیماری‌ در محصولات کشاورزی همچون گوجه‌فرنگی عمل کند و باعث کاهش تولید و عملکرد آن‌ها شود.‌ با ‌وجود  این،‌‌ باکتری­های پروبیوتیک گیاهی به واسطه توانایی آن‌ها در تولید ترکیبات محرک رشد و کاهش دهنده اثر تنش شوری، می‌توانند رشد گیاهان‌ را در شرایط تنش شوری بهبود بخشند و باعث بهبود مقاومت آن‌ها در برابر بیماری­های خاکزاد شوند. این پژوهش با هدف کنترل بیماری پژمردگی فوزاریومی گوجه­فرنگی با استفاده از باکتری Bacillus velezensis UTB96 تحت تنش شوری انجام شد. اثر تنش شوری بر رفتار و زنده‌مانی قارچ FOL در غلظت 75 میلی­مول نمک (NaCl) مورد بررسی قرار گرفت. همچنین اثر بازدارندگی باکتری UTB96 بر قارچ FOL در شرایط آزمایشگاهی و گلخانه­ای بررسی شد. نتایج نشان داد، شوری اثر مثبت بر هاگ­زایی و زیست‌توده قارچ موردمطالعه دارد، اما در اندازه شعاع کلونی تغییری ایجاد نشد. براساس آزمایش‌های گلخانه‌ای، شدت بیماری‌زایی (پژمردگی فوزاریومی گوجه­فرنگی) در غلظت 75 میلی­مول نمک، 12درصد نسبت به شرایط عادی (فاقد نمک) افزایش یافت. باکتری UTB96 توانست شدت بیماری‌زایی را در شرایط شوری و شرایط غیرشوری به ترتیب به میزان 48 و 68 درصد کنترل کند. مطالعه حاضر نشان داد، تنش شوری اثر مثبت بر رفتار و بیماری‌زایی قارچ FOL دارد. باکتری UTB96 می‌تواند سلامت گیاه گوجه‌فرنگی را در برابر بیماری پژمردگی فوزاریومی تحت تنش شوری بهبود بخشد. https://jbiocontrol.ut.ac.ir/article_97638.html سیارید قارچ خوراکی Lycoriella auripila (Winnertz) (Dip.: Sciaridae)  سبب کاهش عملکرد محصول قارچ خوراکی در سراسر جهان از جمله ایران می­گردد. در پژوهش حاضر، ابتدا خروج حشرات کامل این سیارید در بسترهای کشت تیمار شده با نماتد Steinernema feltiae (Sf) در سه غلظت، Bacillus thuringiensis subsp. israelensis (Bti) در سه غلظت و حشره‌کش دیکلرووس در شرایط آزمایشگاهی و در بازه زمانی یک ماهه تعیین و کاهش جمعیت حشرات در تیمارها نسبت به شاهد محاسبه شد. سپس در بررسی میدانی علاوه بر تیمارهای آزمایشگاهی قید شده، تیمار همزمان نیم‌دز از Sf و Bti هم مورد آزمون قرار گرفت. تعداد حشره شکار شده در تله­های کارت زرد چسبنده و برش­های سیب‌زمینی شمارش و نسبت به شاهد مورد مقایسه قرار گرفت. نتایج بررسی آزمایشگاهی نشان‌دهنده تأثیر مثبت همه تیمارها بر کنترل این آفت بود. بیشترین مرگ لاروهای آفت در غلظت 106×1 لارو بر مترمربع از Sf و غلظت دو درصد Bti به ترتیب با 6/81 و 4/77 درصد، ثبت شد. در بررسی میدانی، بالاترین کارایی کنترل بر اساس آمار حشرات کامل جلب شده به کارت­های زرد در تیمار Bti دو در هزار با 7/75 درصد و بر اساس آمار لاروهای جلب شده به برش‌های سیب‌زمینی در تیمار دیکلرووس و تیمار استفاده همزمان دو بیمارگر (نیم دز نماتد و نیم دز باکتری) بدون اختلاف معنی­دار با هم به ترتیب با 3/75 و 8/74 درصد بود. بیانگر این موضوع که دو بیمارگر در کنترل لارو این آفت به صورت هم‌افزایی عمل کردند. بیشترین عملکرد قارچ خوراکی در هر دهنه در بین تیمارهای بیولوژیک، در تیمار 106×1 لارو بر مترمربع نماتد ثبت شد که البته با تیمار باکتری اختلاف معنی‌داری نداشت. با توجه به نتایج بدست آمده، استفاده از این دو عامل کنترل بیولوژیک برای کنترل سیارید L. auripila  در سالن­های پرورش قارچ خوراکی توصیه می­شود. https://jbiocontrol.ut.ac.ir/article_97637.html شته مومی کلم Brevicoryne brassicae (L.)، یکی از مهمترین آفات محصولات کلم می‌باشد. استفاده از حشره‌کش‌هایی با منشا گیاهی و عوامل کنترل بیولوژیک نظیر قارچ‌های بیماری‌زای حشرات  به عنوان روش­های تکمیلی در مدیریت تلفیقی آفت مورد توجه قرار گرفته است. در این پژوهش، تاثیر حشره­کش بینو 2 و دو گونه قارچ بیماری‌زای حشرات، Metarhizium anisopliae AB و Lecanicillium lecanii 229، به‌عنوان حشره‌کش‌های بیولوژیک، روی محتوای پروتئینی، فعالیت پروتئازهای گوارشی، آنزیم کیتیناز، آنزیم های استیل‌کولین استراز و گلوتاتیون-اس-ترانسفراز حشره کامل شته مومی کلم در دمای 2±25 درجه سلسیوس، رطوبت نسبی 5±60 درصد و دوره نوری 16 ساعت روشنایی و 8 ساعت تاریکی بررسی شد. نتایج نشان داد که استفاده از غلظت کشنده (LC50) ایزوله‌های قارچی با افزایش ترشح آنزیم‌های پروتئازی و کیتینازی باعث هضم پروتئین و کیتین موجود در کوتیکول شته شده و حساسیت شته‌ها را نسبت به این عوامل افزایش دادند. همچنین حشره­کش بینو2 با کاهش میزان پروتئین و مهار فعالیت آنزیم‌های گوارشی، اثر ضدتغذیه‌ای داشته است. به موازات کاهش فعالیت آنزیم های گوارشی، فعالیت آنزیم­های سم­زدا هم تحت تاثیر حشره­کش بینو2 کاهش یافت. نتایج این تحقیق نشان داد که قارچ‌های مورد مطالعه و حشره­کش بینو2 منجر به افزایش مرگ و میر حشرات کامل شته مومی کلم شدند و از اطلاعات حاصله می‌توان در مدیریت این آفت استفاده کرد. https://jbiocontrol.ut.ac.ir/article_97936.html بیماری لکه موجی یا سوختگی زودرس (با عامل قارچی Alternaria solani Sor) یکی از عوامل محدود کننده تولید گوجه­فرنگی به شمار می­آید و مطالعات مختلف نشان داده که مخمرها دارای توانایی بالقوه برای کنترل زیستی این بیماری­ می­باشند. هدف از مطالعه حاضر بررسی اثر آنتاگونیستی مخمرهای اپیفیت گوجه­فرنگی بر مهار رشد قارچ A. solani و همچنین بررسی برخی مکانیسم­های بیوکنترلی آن­ها در شرایط آزمایشگاهی می­باشد. بدین منظور توانایی بیوکنترلی 17 جدایه مخمر اپیفیت میوه گوجه فرنگی علیه قارچ بیمارگر A. solani مورد ارزیابی قرار گرفت و بر اساس نتایج، 15 جدایه موفق به مهار رشد  A. solani شدند. به منظور ارزیابی میزان مهار پوسیدگی ناشی از قارچ A. solani بر روی میوه گوجه­فرنگی، بررسی­هایی در شرایط پس از برداشت انجام گردید. نتایج حاصل از کاربرد جدایه­ها در آزمایشگاه نشان داد که دو جدایه از گونه Aureobasidium pullulans (N4 و N3) با مهار پوسیدگی بالای 85 درصد، موثرترین جدایه­ها بودند. همچنین نتایج مطالعه بر روی مکانیسم­های بیوکنترلی نشان داد که تمام جدایه­های بررسی شده به غیر از جدایه­های N14 و N15 با تولید متابولیت­های فرّار به طور معنی­داری از رشد قارچ A. solani جلوگیری کردند. بررسی توانایی جدایه­ها در تولید آنزیم­ها، تولید سیدروفور و تشکیل بیوفیلم نشان داد که پنج جدایه قادر به تولید پکتیناز، چهار جدایه قادر به تولید آمیلاز و پنج جدایه قادر به تولید پروتئاز بودند. همچنین پنج جدایه قادر به تولید سیدروفور و هفت جدایه قادر به تشکیل بیوفیلم بودند. به طور کلی بر اساس نتایج این پژوهش، گونه (N3 و N4) A. pullulans دارای پتانسیل بالایی در مهار قارچ  A. solani بوده و گزینه مناسبی برای کنترل بیماری­های پس از برداشت گوجه­فرنگی می­باشد. https://jbiocontrol.ut.ac.ir/article_98463.html زنبور پارازیتوئید داخلی Encarsia formosa Gahan (Hymenoptera: Aphelinidae) یکی از پارازیتوئیدهای موثر سفیدبالک گلخانه Trialeurodes vaporarium (Westwood) در ایران می‌باشد. در این پژوهش، اثرات غلظت زیر‌کشنده (LC25) دو حشره‌کش تیوسیکلام هیدروژن اکسالات و اسپیرومسیفن بر پراسنجه‌های جدول زندگی و رشد جمعیت E. formosa در شرایط آزمایشگاهی مورد ارزیابی قرار گرفت. زیست‌سنجی به روش فرو بردن برگ‌های لوبیا حاوی پوره‌های سن سوم سفیدبالک گلخانه پارازیته شده توسط زنبور پارازیتوئید در غلظت زیر‌کشنده حشره‌کش‌ها صورت گرفت. داد‌ه‌های حاصل از جدول زندگی، بر اساس تئوری جدول زندگی دو جنسی سن-مرحله رشدی تجزیه شدند. نتایج نشان داد کوتاه‌ترین دوره پیش‌از بلوغ و کمترین میزان زنده‌مانی در نسل F1 زنبور انکارسیا که در معرض اسپیرومسیفن قرار داشتند، ثبت شد. نتایج نشان داد که هر دو حشره‌کش تیوسیکلام هیدروژن اکسالات و اسپیرومسیفن باعث کاهش طول عمر حشرات کامل، میزان باروری و طول دوره باروری نسبت به شاهد شدند. علاوه بر این، استفاده از غلظت زیرکشنده حشره‌کش اسپیرومسیفن اثر منفی بر پراسنجه های رشد جمعیتی (R0، r و λ) داشت، ولی تیوسیکلام هیدروژن اکسالات اثر جانبی بر پراسنجه‌های مورد‌نظر زنبور پارازیتوئید نداشت. بنابراین، نتایج این پژوهش نشان داد که حشره‌کش تیوسیکلام هیدروژن اکسالات اثر سوء کمتری در مقایسه با حشره‌کش اسپیرومسیفن روی زنبور انکارسیا دارد که زیست پایه بودن حشره‌کش تیوسیکلام هیدروژن اکسالات می‌تواند دلیل بر این مهم باشد. با توجه به طیف اثر وسیع تیوسیکلام هیدروؤن اکسالات، بهتر است آزمایشات تکمیلی مبنی بر اثرات سوئ آن روی سایر دشمنان طبیعی سفیدبالک گلخانه‌ای در شرایط گلخانه مورد ارزیابی قرار گیرد. https://jbiocontrol.ut.ac.ir/article_105016.html این مطالعه با هدف بررسی پایداری عامل مهار زیستی و توسعه فرمولاسیون مناسب جهت افزایش زنده مانی و بهبود عملکرد باکتری Bacillus velezensis انجام شد. در این بررسی تاثیر فرمولاسیون کپسول B. velezensis بر رشد گیاه گوجه‌فرنگی و پاسخ‌های دفاعی گیاه علیه Rhizoctonia solani بررسی شد. تهیه کپسول‌ها با استفاده از روش ژلاسیون یونی بود. بذر گوجه‌فرنگی پس از تیمار با فرمولاسیون کپسوله‌ و غیرکپسوله B. velezensis، در خاک آلوده به R. solani کشت گردید و پس از 40 روز، شاخص‌های رشدی گیاه، درصد بیماری مرگ گیاهچه و تغییر فعالیت آنتی‌اکسیدانی بررسی شد. آزمایش به‌صورت فاکتوریل در قالب طرح کاملا تصادفی با چهار تکرار طراحی گردید. درصد زنده‌مانی B. velezensis کپسوله‌ بعد از 90 روز قرارگیری در دماهای 25 و 35 درجه سلسیوس به ترتیب 58 و 53 درصد بوده است که نقش مثبت کپسول‌ها در افزایش زنده‌مانی و مقاومت B. velezensis نسبت به حالت غیرکپسول را نشان می-داد. کاربرد فرمولاسیون کپسول B. velezensis در شرایط گلخانه کاهش درصد بیماری را در مقایسه با فرمولاسیون غیرکپسول نشان داد. تفاوت معنی‌داری از نظر شاخص‌های رشد در گیاهان تیمار شده با B. velezensis کپسوله در مقایسه با شاهد مشاهده شد و بیشترین تغییرات به ارتفاع ریشه و ساقه مربوط بود. این نتایج بر تاثیر مثبت B. velezensis همچنین فرمولاسیون کپسول آن در القای مقاومت علیه بیماری مرگ گیاهچه و افزایش شاخص‌های رشدی در گیاه گوجه-فرنگی تاکید دارد و می‌تواند به‌عنوان یک رهیافت زیست‌فناور برای بهبود رشد و مقاومت به تنش ناشی از R. solani پیشنهاد شود. https://jbiocontrol.ut.ac.ir/article_105017.html هدف افزایش مقاومت باکتری‌ها به آنتی‌بیوتیک‌های رایج، نیاز به کشف و توسعه ترکیبات ضدباکتریایی نوین را بیش از پیش ضروری ساخته است. یکی از منابع طبیعی امیدوارکننده در این زمینه، ترشحات و عصاره‌های لارو Lucilia sericata می‌باشد که در سال‌های اخیر به‌دلیل خواص ضدمیکروبی و کمک به بهبود زخم مورد توجه قرار گرفته‌اند. هدف از این مطالعه، بررسی و مقایسه اثرات ضدباکتریایی ترشحات و عصاره‌های حاصل از لارو Lucilia sericata علیه باکتری‌های Staphylococcus aureus و Escherichia coli با استفاده از روش‌های استاندارد میکروبی است. روش پژوهش در این پژوهش، ترشحات و عصاره‌ لارو تهیه‌شده با استفاده از حلال‌های مختلف (اتانول 70٪ و ترکیب متانول:آب:اسید استیک) از لاروهای سه‌روزه استخراج شدند. فعالیت ضدباکتریایی نمونه‌ها با استفاده از روش‌های چاهک پلیت، انتشار از دیسک و شمارش کلنی علیه دو سویه استاندارد باکتریایی Staphylococcus aureus و Escherichia coli ارزیابی گردید. یافته‌ها نتایج نشان داد که ترشحات لاروی به‌تنهایی فاقد اثر ضدباکتریایی قابل‌توجه بودند، اما عصاره‌های حاصل از لارو خشک‌شده در حلال‌های اتانول 70٪ و حلال ترکیبی متانول:آب:اسید استیک، فعالیت مهاری قابل‌ملاحظه‌ای علیه باکتری‌های بیماریزا از خود نشان دادند. بیشترین قطر ناحیه مهاری مربوط به عصاره با حلال ترکیبی بود. همچنین، تغلیظ عصاره‌ها با DMSO اثربخشی آن‌ها را افزایش داد. نتیجه‌گیری این مطالعه نشان می‌دهد که عصاره‌های لارو Lucilia sericata، به‌ویژه در ترکیب با حلال‌های مناسب، دارای پتانسیل قابل توجهی در مهار باکتری‌های پاتوژن هستند. استفاده از این عصاره‌ها می‌تواند به‌عنوان رویکردی مکمل یا جایگزین در درمان عفونت‌های ناشی از باکتریهای مقاوم به آنتی بیوتیک مدنظر قرار گیرد.