پردیس کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران - موسسه تحقیقات کنترل بیولوژیک آفات و بیماریهای گیاهی کنترل بیولوژیک آفات و بیماری های گیاهی 2322-2883 9 1 2020 08 22 Biological control of Fusarium oxysporum f. sp. ciceris, the causal agent of the fusarial yellowing and wilting of chickpea by mixtures of some microbial agents کنترل بیولوژیک Fusarium oxysporum f. sp. ciceris عامل زردی و پژمردگی فوزاریومی نخود توسط ترکیب برخی عوامل میکروبی 61 73 81675 10.22059/jbioc.2021.313616.295 FA ناهید معرف‌زاده گروه گیاهپزشکی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران روح اله شریفی گروه گیاهپزشکی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران هادی خاطری گروه گیاهپزشکی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران سعید عباسی گروه گیاهپزشکی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران Journal Article 2020 11 17 Fusarial yellowing and wilting caused by Fusarium oxysporum f. sp ciceris is one of the most important diseases of chickpea. The effects of separate and combined applications of Trichoderma harzianum T33, Pseudomonas putida RUP1 and Rhizophagus intraradices were evaluated on suppression of this disease and improving growth factors of chickpea in the presence of the pathogen. The experiments were conducted in greenhouse in a completely randomized design with four replications. Except for the triple treatment (consisting of three biocontrol agents), all treatments significantly reduced the yellowing symptoms of foliage and vascular necrosis caused by the pathogen and also increased the roots volume and dry weight and shoot dry weight. Also, in addition to the triple treatment and the combined treatment of R. intraradices and T. harzianum T33, other biocontrol treatments increased the fresh weight of roots and shoots. R. intraradices was able to colonize 60% and 74% of chickpea roots in the presence and absence of the pathogen, respectively. Despite their compatibility, the dual combination of biocontrol strains did not have a synergistic effect in improving biocontrol efficiency and chickpea growth promoting, and the triple combination of these factors did not have biocontrol capability or plant growth promoting. This study showed that the combination of biocontrol agents is not always synergistic or efficient. زردی و پژمردگی فوزاریومی ناشی از Fusarium oxysporum f. sp. ciceris یکی از مهم‌ترین بیماری‌های نخود است. در این پژوهش اثر کاربرد جداگانه و ترکیبی قارچ Trichoderma harzianum T33، باکتری Pseudomonas putida RUP1 و میکوریز Rhizophagus intraradices بر مهار این بیمارگر و تأثیر آن‌ها بر فاکتورهای رشدی نخود در حضور بیمارگر در گلخانه و در قالب طرح کاملاً تصادفی با چهار تکرار انجام شد. به‌استثنای تیمار ترکیبی سه‌گانه (متشکل از سه عامل بیوکنترل)، همه تیمارها در مقایسه با شاهد بیمار سبب کاهش معنی‌دار علائم زردی قسمت‌های هوایی و نکروز آوندی ناشی از بیمارگر و نیز افزایش حجم و وزن خشک ریشه و اندام هوایی شدند. همچنین به‌جز تیمار سه‌گانه و تیمار ترکیبی R. intraradices و T. harzianum T33 سایرین وزن تر ریشه و اندام هوایی را نیز افزایش دادند. میکوریز R. intraradices توانست ریشه‌های نخود را در حضور بیمارگر به میزان ۶۰ درصد و در غیاب بیمارگر به میزان 74 درصد کلونیزه نماید. ترکیب دوگانه سویه‌های بیوکنترلی با وجود سازگار بودن، اثر هم‌افزایی در بهبود کارایی بیوکنترل و تحریک رشد گیاه نداشت و ترکیب سه‌گانه این عوامل، فاقد قابلیت بیوکنترلی و یا افزایش فاکتورهای رشدی نخود بود. این پژوهش نشان داد ترکیب عوامل بیوکنترل همیشه هم‌افزا یا کارآمد نیست. https://jbiocontrol.ut.ac.ir/article_81675_4862d6c45b4a0de8f2d8494a330494d6.pdf