در این پژوهش، تأثیر جدایه­هایی از قارچ تریکودرما برای کاهش رشد قارچ Aspergillus flavus R5 و آفلاتوکسین ناشی از آن در شرایط آزمایشگاه در محیط کشت و مغز پسته مطالعه شد. غربالگری اولیه براساس تأثیر ترکیبات فرّار و غیرفرّار جدایه­ها روی رشد استرین  A. flavus R5انجام شد. نتایج نشان داد که ترکیبات فرار 4 جدایة T1، T3، T4 وT17  به ترتیب با 66/60 درصد، 88/68 درصد، 33/63 درصد و 59 درصد و ترکیبات غیرفرار جدایه­های ذکر‌شده در غلظت 50 درصد به ترتیب با 50 درصد ، 82 درصد، 75 درصد و 58 درصد کاهش، بیشترین تأثیر را در جلوگیری از رشد میسلیومی  A. flavus R5دارند. در حضور عصـارة برون‌سلولی این 4 جدایه، میزان آفلاتوکسین و رشد استرین A. flavus R5 در محیط مایع کاهش یافت و بیشترین میزان کاهش آفلاتوکسین مربوط به جدایه­های  T3و T4 به ترتیب با 76/89 درصد و 25/86 درصد بود. تأثیر عصارة این 4 جدایه در پاک‌سازی آفلاتوکسین اضافه‌شده به محیط کشت نشان داد که این جدایه­ها باعث کاهش معنی­دار آفلاتوکسین شدند و جدایة T3 با 03/88 درصد کاهش آفلاتوکسین، بیشترین تأثیر را از خود نشان داد. بررسی کاربرد عصـارة برون سلولی جدایه­های T1، T3، T4 و  T17به ترتیب سبب 11/64 درصد، 40/84 درصد، 88/77  درصد و 44/51 درصد کاهش میزان آفلاتوکسین تولید‌شده در پسته شدند. جدایه­های T1، T3، T4 و T17 به ترتیب متعلق به گونه­های T. harzianum، T. longibrachiatum، T. harzianum و T. harzianum بودند.

هدف این پژوهش، بررسی مقایسة به‌کارگیری روش‎های کنترل زراعی، بیولوژیکی و شیمیایی آفات، بیماری‎ها و علف‌های هرز برنج در میان شالیکاران شهرستان ساری بود. نمونه‌گیری به روش طبقه‌ای تصادفی با انتساب متناسب انجام و حجم نمونه براساس فرمول کوکران به تعداد 260 نفر تعیین شد. ابزار پژوهش پرسشنامه‌ای بود که روایی (صوری و محتوایی) آن براساس نظر جمعی از کارشناسان جهاد کشاورزی شهرستان ساری و اعضای هیأت علمی گروه ترویج و آموزش کشاورزی دانشگاه تهران، و پایایی پرسشنامه با استفاده از محاسبة آلفای کرونباخ (بالاتر از 7/0) تأیید شد. مطابق یافته‌های تحقیق میزان آشنایی با روش‌های کنترل آفات، بیماری‌ها و علف‌های‌ هرز در 5/53 درصد از شالیکاران به نسبت بالاست. شالیکاران برای کنترل آفات بیش از همه، روش‎های زراعی و روش‌های شیمیایی را به‌کار می‌گیرند، در مقابل اقدامات کنترل بیولوژیکی از لحاظ به‌کارگیری در مزارع برنج اولویت‌های پایینی کسب کردند. شالیکاران برای کنترل بیماری‌های برنج بیش از همه، روش‎های زراعی و شیمیایی را به‌کار می‌گیرند و در مقابل فعالیت‌های بیولوژیکی برای این منظور به‌کار گرفته نمی‌شود. برای کنترل علف‌های‌ هرز برنج بیش از همه، روش‌های زراعی و شیمیایی را شالیکاران به‌کار می‌گیرند و در مقابل فعالیت‌های بیولوژیکی، از لحاظ به‌کارگیری در مزارع برنج، اولویت‌های پایین را به خود اختصاص دادند.  

زنبور Ooencyrtus fecundus Ferriere &Vogele (Hymenoptera: Encyrtidae) از جمله‌ پارازیتوییدهای تجمعی تخم سن گندم است که قدرت سوپرپارازیتیسم دارد. سوپرپارازیتیسم تأثیرات چشمگیری روی شایستگی و ظرفیت تولید‌مثلی، قدرت رقابت و جثة حشرات کامل پارازیتوییدهای جمعی دارد. در این بررسی اثر سوپرپارازیتیسم و شدت آن (ماده‌های تک‌قلو، دوقلو، سه‌قلو و چهارقلو) روی ویژگی‌های زیستی زنبور O. fecundus در شرایط آزمایشگاهی مطالعه شد. پارامترهای رشد جمعیت پایدار به‌عنوان شاخص‌های شایستگی، در 4 گروه مقایسه شدند. در تمامی پارامترهای مذکور به جز مدت زمان 1 نسل (T)، تفاوت معنی‌داری مشاهده شد. نرخ ذاتی افزایش جمعیت (rm) برای ماده‌های تک‌قلو، دوقلو، سه‌قلو و چهار‌قلو به‌ترتیب 0024/0±2529/0، 0019/0±2480/0، 0023/0±2389/0 و 0019/0±2354/0 بر روز محاسبه شد که در 2 گروه اول بیش از 2 گروه دیگر بود. همچنین، نرخ خالص تولید‌مثل (R0) برای 4 تیمار فوق به‌ترتیب22/7±14/198، 72/6±63/188، 04/2±54/170 و 01/2±77/139 ماده بر ماده بر نسل و مدت زمان 1 نسل (T) به‌ترتیب 29/0±9/20، 18/0±12/21، 21/0±5/21 و 15/0±98/20 روز بود. با وجود اینکه پارامترهای محاسبه‌شده به هم نزدیک هستند، ولی تفاوت آن‌ها معنی‌دار بود، زیرا واریانس داده‌ها پایین است. در اکثر پارامترها، تفاوت بین تیمارهای یک و دوقلو با تیمارهای سه و چهارقلو معنی‌دار بود. هرچند سوپرپارازیتیسم روی شایستگی افراد اثر گذاشته است، این اثر آن‌چنان شدید نبوده است که منجر به حذف سوپرپارازیتیسم شود و در شرایط کمبود میزبان سبب مزیت قابل توجه خواهد شد.  

نماتود‌های بیمارگر حشرات یکی از عوامل مهم‌ کنترل زیستی به‌شمار می‌روند. در دهه اخیر، به‌دلیل کاربرد رو به رشد این گروه از بیمارگر‌ها، شناسایی این عوامل بسیار اهمیت یافته است. در این تحقیق به منظور جدا‌کردن نماتود‌های بیمارگر احتمالی در خاک، نمونه‌برداری از 3 زیستگاه مختلف منطقة بجنورد، در سال 1390، انجام شد. در ادامه برای تعیین هویت گونه‌های بومی، نماتود‌های بیمارگر جمع‌آوری شدند، از مشخصات ریخت‌شناسی و ریخت‌سنجی به‌همراه داده‌های مولکولی و لقاح درون و بین‌گونه‌ای استفاده شد. با استفاده از تله‌گذاری با لارو پروانة موم‌خوار بزرگ، از بین 50 نمونه خاک جمع‌آوری‌شده، 5 جدایه از 2 جنس Steinernema و Heterorhabditis جدا شد. تعیین مشخصات مولکولی با اتکا به مشخصات ریخت‌شناسی و ریخت‌سنجی به گروه‌بندی جدایه‌های Steinernema موسوم به Boj1، Boj7، Boj8 و Boj9 در گروه گونه‌ای feltiae و جدایه HBoj از جنس Heterorhabditis در گروه bacteriophora منجر شد. تحلیل نسب‌زایی داده‌های توالی ناحیه ژنی ITS نیز، تعلق جدایه‌ها به گروه‌های تعیین‌شده با مشخصات ریختی را تأیید کرد. تبارنمای بازسازی‌شده براساس ناحیه ژنی ITS نشان داد ریخت‌سنجی مربوط به گروه feltiae با سایر جدایه‌های این گروه در یک شاخه قرار می‌گیرند. همچنین، جدایة HBoj با سایر جدایه‌های گونة H. bacteriophora در یک شاخه قرار گرفت. نتایج آزمون لقاح درون و بین‌گونه‌ای جدایه‌های Boj1، Boj7، Boj8 و Boj9 با گونه مرجعSteinernema feltiae ، مؤید آن بود که جدایه اول، Boj1، به گونه S. feltiae تعلق دارد. 3 جدایه دیگر، Boj7، Boj8 و Boj9، به سایر گونه‌های جنس Steinernema تعلق داشتند.

بسیاری از حشرات در جریان تولید مثل خود، رفتار تکرار جفت‌گیری دارند. پدیدة تکرار جفت‌گیری در کفشدوزک‌ها نیز مشاهده شده است. در این پژوهش از تغییر نسبت نر به ماده برای تغییر احتمال و دفعات جفت‌گیری دوباره در کفشدوزک GoezeHippodamia variegata استفاده شد. پژوهش‌های پیشین نشان داده است که حدود 50 درصد از جمعیت این شکارگر را نرها تشکیل می‌دهند. برای بررسی تغییر نسبت نر به ماده، از کفشدوزک‌های نر و مادة یک‌روزه و جفت‌گیری‌نکرده استفاده شد. تیمارها شامل 10 ماده بدون حضور نر،10 ماده در کنار 2 نر، 10 ماده در کنار 4 نر، 10 ماده در کنار 6 نر، 10 ماده در کنار 8 نر و 10 جفت نر و ماده در کنار هم، آماده شدند. میزان تخم تولید‌شده طی 20 روز متوالی شمارش و ثبت شد. سپس، تأثیر نسبت نرها در کلنی بر زادآوری و درصد تفریخ تخم‌ها بررسی شد. نتایج نشان داد بین تیمارها از نظر میزان تخم‌گذاری تفاوت معنی‌داری وجود ندارد، به‌عبارت دیگر کم‌کردن نسبت نرها به ماده‌ها در پرورش، تأثیر منفی بر میزان تخم‌گذاری ماده‌ها نداشته است. بررسی میزان تولید تخم بارور در تیمارهای مختلف نشان داد که برخلاف تصور عمومی، وجود 10 نر در کنار 10 ماده، نه تنها سبب افزایش باروری تخم‌ها نشد، بلکه میزان باروری را نسبت به بقیة تیمارها به شکل معنی‌داری کاهش داد. این امر نشان می‌دهد که وقوع جفت‌گیری مکرر باعث کاهش شایستگی ماده‌ها می‌شود. این یافته از جنبة کاربردی نیز بحث شده است.

در این مطالعه تأثیر دو قارچ Glomus mosseae و G. intraradices به تنهایی و ترکیب آن‌ها بر فاکتورهای رشد، میزان کلروفیل و بیماری پوسیدگی ریشه نخود‌فرنگی با عامل Fusarium solani f.sp. pisi در شرایط گلخانه‌ای ارزیابی شد. آزمایش به‌صورت فاکتوریل در قالب طرح پایه‌ای کاملاً تصادفی با هشت تیمار و چهار تکرار انجام شد. براساس نتایج به‌دست‌آمده همه تیمار‌‌های مربوط به قارچ‌های میکوریز باعث افزایش فاکتورهای رشد و کلروفیل نسبت به گیاهان شاهد شدند. از بین تیمارهای مورد استفاده، G. mosseae نسبت به تیمار G. intraradices و تیمار ترکیبی دو قارچ میکوریز بسیار مؤثرتر بود. مایه‌زنی گیاهان با عامل بیمارگر در غیاب قارچ‌های میکوریز، باعث کاهش معنی‌دار فاکتورهای رشد و غلظت کلروفیل (در سطح 1 درصد) نسبت به گیاهان شاهد شد. در حضور قارچ‌های میکوریز کلنیزاسیون ریشه توسط عامل بیمارگر کاهش یافت و تیمار G. mosseae نسبت به تیمارهای دیگر تأثیر بیشتری داشت. در گیاهان میکوریزی که با عامل بیمارگر مایه‌زنی شده بودند، افزایش معنی‌داری در فاکتورهای رشد و غلظت کلروفیل در مقایسه با شاهد آلوده مشاهده شد. براساس نتایج به‌دست‌آمده تیمار G. mosseaeبهترین تأثیررا در کاهش شدت بیماری و افزایش فاکتورهای رشد نخود‌فرنگی دارد.

الگوی پراکنش جمعیت آفات در محیط یکی از عواملی است که نه تنها بر برنامه نمونه‌برداری و روش تجزیه و تحلیل داده‌ها مؤثر است، بلکه می‌تواند برای اندازه‌گیری تراکم آفت و دشمنان طبیعی آن‌ها نیز استفاده شود. بر همین اساس در طی دو فصل زراعی 1391 و 1392، پراکنش فضایی جمعیت شته نخود، (Acyrthosiphon pisum Harris (Hem., Aphididae، و دو شکارگر مهم آن در مزارع یونجه استان همدان، Hippodamia variegata Goeze Col.): Coccinellidae) و Coccinella septempunctata (Linnaeus, 1758)(Col.: Coccinellidae) با استفاده از شاخص‌های پراکنش بررسی شد. برای تجزیه و تحلیل نتایج، سه روش قانون ‌نمایی تیلور، آیوائو و نسبت واریانس به میانگین استفاده شد. نتایج به‌دست‌آمده نشان داد پراکنش شته و مراحل مختلف کفشدوزک‌ها از نوع تجمعی است. براساس مقادیر R2، مدل آیوائو مناسب‌تر از مدل تیلور برای توصیف رابطه بین میانگین و واریانس بود. در بین مراحل و گونه‌های مورد بررسی، شته‌های بالغ و کفشدوزک H. variegata بزرگ‌ترین و کفشدوزک هفت نقطه‌ای کوچک‌ترین ضریب تیلور را نشان دادند. اطلاعات این تحقیق می‌تواند در طراحی برنامه‌های مناسب نمونه‌برداری برای تخمین جمعیت شته یا کفشدوزک‌ها و نیز برآورد پارامترهای جمعیت مفید باشد.

هدف از این پژوهش طراحی محیط کشت صنعتی برای به‌دست آوردن حداکثر توده زیستی باکتری Bacillus subtilis UTB96 بود. در اولین گام به‌منظور کاهش هزینه‌های تهیه اجزای محیط کشت، ترکیبات تجاری یا پسماند صنایع مانند ملاس چغندرقند، ملاس نیشکر، فاضلاب سیب‌زمینی و سرم شیر به‌عنوان منابع کربن و شربت ذرت، به‌عنوان منبع ازت بررسی شدند. همچنین، بعضی از ترکیبات معدنی ازته مانند سولفات آمونیوم، اوره، کود گرانولة اوره و دی‌هیدروژن‌آمونیوم فسفات، به‌طور مقایسه‌ای ارزیابی شدند. در ادامه با مشخص‌شدن اجزای محیط کشت طراحی‌شده، این محیط در دو فرمانتور آزمایشگاهی و نیمه‌صنعتی، از نظر میزان تولید توده زیستی و نیز قدرت آنتاگونیستی مقایسه شد.نتایج به‌دست‌آمده در گام اول نشان داد که شربت خیسانده ذرت و ملاس نیشکر به‌ترتیب در غلظت‌های 2 و 10 گرم بر لیتر می‌توانند به‌عنوان منابع کربن و ازت صنعتی در تولید استفاده شوند. در نهایت، با قرار‌دادن محیط کشت طراحی‌شده در فرمانتور نیمه‌صنعتی میزان تولید تودة زیستی به اندازة 32/0 گرم بر لیتر به‌دست آمد. باکتری رشد‌یافته در این فرمانتور، می‌توانست رشد بیمارگرهای Aspergillus flavusو  Phytophthora drechsleriرا در شرایط آزمایشگاهی به‌ترتیب به میزان 50 و 70 درصد کنترل کند؛ این در حالی است که میزان رشد باکتری UTB96 در فرمانتور آزمایشگاهی 31/0 گرم بر لیتر بود و باکتری رشد‌یافته در این شرایط می‌توانست رشد بیمارگرهایA. flavusو P. drechsleri را به‌ترتیب به میزان 78 و 54 درصد کنترل کند. 

unavailable